สำหรับหลายคน นี่ดูเหมือนเวทมนตร์

แต่สำหรับนักประวัติศาสตร์ภาพถ่าย นักอนุรักษ์ และนักวิจัยด้านปัญญาประดิษฐ์ คำถามสำคัญกลับไม่ใช่ “ภาพสวยขึ้นหรือไม่”

แต่เป็น “สิ่งที่เราเห็นนั้นยังเป็นภาพเดิมอยู่หรือเปล่า”

การบูรณะ กับ การจินตนาการใหม่

มนุษย์มักเข้าใจคำว่า “ฟื้นฟูภาพถ่าย” ว่าเป็นการนำข้อมูลเดิมที่มีอยู่กลับมาให้ชัดขึ้น คล้ายการเช็ดฝุ่นออกจากกระจกเก่า

แต่โมเดลสร้างภาพยุคใหม่ไม่ได้ทำงานแบบนั้น

เมื่อ AI ได้รับภาพถ่ายที่มีความละเอียดต่ำหรือเสียหายหนัก มันไม่ได้มีข้อมูลซ่อนอยู่เพียงพอที่จะรู้ว่ารายละเอียดที่หายไปคืออะไรจริง ๆ สิ่งที่ AI ทำคือการใช้ประสบการณ์จากข้อมูลจำนวนมหาศาลที่เคยเรียนรู้มา แล้วคาดเดาว่า “สิ่งที่น่าจะอยู่ตรงนั้น” ควรมีหน้าตาอย่างไร

นั่นหมายความว่า AI ไม่ได้ค้นพบอดีต

มันกำลังสร้างอดีตเวอร์ชันที่เป็นไปได้ขึ้นมาใหม่

ในกระทู้ Reddit ที่กลายเป็นไวรัล ผู้ใช้หลายคนสังเกตว่าเมื่อให้ ChatGPT ปรับปรุงภาพถ่ายครอบครัวเก่า ใบหน้าที่ได้กลับดูคล้ายคนเดิม แต่ไม่เหมือนคนเดิมเสียทีเดียว จมูกเปลี่ยนเล็กน้อย รูปตาแตกต่าง เสื้อผ้ามีรายละเอียดใหม่ หรือแม้แต่ทรงผมก็เปลี่ยนไปจากต้นฉบับ

ความคลาดเคลื่อนเหล่านี้อาจดูเล็กน้อย แต่ในเชิงประวัติศาสตร์ มันมีความหมายมหาศาล

หากภาพถ่ายเป็นหลักฐานของอดีต การเติมข้อมูลที่ไม่เคยมีอยู่จริงเข้าไป ย่อมเปลี่ยนแปลงตัวหลักฐานนั้นโดยตรง

ปัญหาของ “ช่องว่างข้อมูล”

ลองจินตนาการถึงภาพถ่ายที่มีใบหน้าคนเพียง 30% ส่วนที่เหลือถูกทำลายไปแล้ว

สำหรับมนุษย์ เราอาจยอมรับว่าไม่สามารถรู้ได้ว่าหน้าตาส่วนที่หายไปเป็นอย่างไร

แต่ AI ถูกออกแบบมาให้ตอบคำถาม

เมื่อมีข้อมูลไม่พอ มันจึงใช้ความน่าจะเป็นเข้ามาเติมเต็ม

นี่คือจุดแข็งและจุดอ่อนในเวลาเดียวกัน

เพราะในโลกของ Generative AI การสร้างรายละเอียดที่สมเหตุสมผลมักสำคัญกว่าการสร้างรายละเอียดที่ถูกต้อง

ผลลัพธ์ที่ได้จึงดูน่าเชื่อถืออย่างยิ่ง แม้ว่าหลายส่วนจะเป็นเพียงการคาดเดาก็ตาม

นักวิจัยด้านการประมวลผลภาพอธิบายว่า การฟื้นฟูภาพเก่าถือเป็นหนึ่งในโจทย์ที่ยากที่สุดของวงการคอมพิวเตอร์วีดีทัศน์ เพราะภาพเก่ามักมีปัญหาหลายอย่างเกิดขึ้นพร้อมกัน ทั้งรอยแตก การซีดจาง ความเบลอ และข้อมูลที่สูญหายไปอย่างถาวร งานวิจัยจำนวนมากจึงพยายามพัฒนาโมเดลเฉพาะทางสำหรับการซ่อมแซมภาพเหล่านี้ โดยใช้ข้อมูลอ้างอิงและกระบวนการเรียนรู้ที่ซับซ้อนกว่าการสร้างภาพทั่วไป

อย่างไรก็ตาม แม้แต่ระบบที่ถูกออกแบบมาเพื่อการบูรณะโดยเฉพาะ ก็ยังไม่สามารถรู้ความจริงของข้อมูลที่สูญหายไปได้ทั้งหมด

เมื่อ AI สร้าง “อดีตที่ไม่เคยมีอยู่จริง”

กรณีศึกษาที่น่าสนใจเกิดขึ้นเมื่อผู้ใช้ Reddit นำภาพถ่ายภาพแรกของโลก ซึ่งถ่ายโดยนักประดิษฐ์ชาวฝรั่งเศสในปี 1826 มาให้ ChatGPT ฟื้นฟูและลงสี

ผลลัพธ์ที่ได้ดูสวยงามอย่างน่าทึ่ง

บ้านเรือนมีหลังคาสีแดง ต้นไม้เขียวขจี และรายละเอียดสถาปัตยกรรมปรากฏขึ้นอย่างชัดเจน

ปัญหาคือ นักประวัติศาสตร์ภาพถ่ายหลายคนชี้ว่า รายละเอียดจำนวนมากเหล่านั้นไม่เคยมีอยู่ในภาพต้นฉบับเลย AI เพียงตีความรูปทรงที่พร่ามัวและเติมเรื่องราวเข้าไปเอง ทำให้ภาพที่ได้กลายเป็นงานสร้างสรรค์ชิ้นใหม่ มากกว่าจะเป็นการฟื้นฟูเอกสารประวัติศาสตร์

เหตุการณ์นี้สะท้อนประเด็นสำคัญที่กำลังเกิดขึ้นในยุค AI

เรากำลังเข้าสู่ช่วงเวลาที่เส้นแบ่งระหว่าง “ข้อมูลจริง” และ “ข้อมูลที่ถูกสร้างขึ้นอย่างน่าเชื่อถือ” เริ่มเลือนรางลงทุกที

วงการบูรณะภาพถ่ายกำลังถูกแทนที่จริงหรือ?

แม้จะมีข้อจำกัดมากมาย แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่า AI กำลังเปลี่ยนวิธีทำงานของวงการนี้อย่างรวดเร็ว

ในอดีต หากต้องการซ่อมแซมภาพถ่ายเก่า ผู้ใช้ทั่วไปอาจต้องซื้อซอฟต์แวร์ราคาแพง หรือจ้างผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง แต่วันนี้ คนทั่วไปสามารถอัปโหลดภาพและพิมพ์คำสั่งไม่กี่บรรทัด

ภายในเวลาไม่กี่นาที ภาพที่ดูเหมือนสูญเสียไปแล้วก็กลับมาดูมีชีวิตอีกครั้ง ความสะดวกนี้ทำให้หลายคนเริ่มตั้งคำถามว่า ผู้เชี่ยวชาญด้านรีทัชภาพจะยังจำเป็นอยู่หรือไม่

คำตอบอาจไม่ง่ายนัก

เพราะหากเป้าหมายคือการสร้างภาพสวยสำหรับแบ่งปันในครอบครัว AI อาจตอบโจทย์ได้อย่างยอดเยี่ยม

แต่หากเป้าหมายคือการรักษาความถูกต้องทางประวัติศาสตร์ หรือการเก็บรักษาหลักฐานสำคัญ ความแม่นยำยังคงเป็นสิ่งที่มนุษย์ต้องเข้ามาตรวจสอบ

ในความเป็นจริง ผู้เชี่ยวชาญจำนวนมากเริ่มใช้ AI เป็นเครื่องมือช่วยงานมากกว่ามองว่าเป็นคู่แข่ง พวกเขาให้ AI จัดการงานเบื้องต้น จากนั้นจึงใช้สายตาและความรู้เฉพาะทางตรวจสอบความถูกต้องของผลลัพธ์

นี่อาจเป็นภาพอนาคตที่สมจริงที่สุด

ไม่ใช่ AI แทนที่มนุษย์ แต่เป็น AI ที่ขยายศักยภาพของมนุษย์

สิ่งที่น่าสนใจที่สุดในปรากฏการณ์นี้อาจไม่ใช่เทคโนโลยี

แต่เป็นจิตวิทยาของมนุษย์

เมื่อเราเห็นภาพถ่ายของปู่ย่าตายายที่กลับมาคมชัด มีสีสัน และดูมีชีวิตชีวา สมองของเรามักยอมรับภาพนั้นเป็นความจริงอย่างรวดเร็ว

แม้จะรู้ว่า AI อาจเติมรายละเอียดบางอย่างขึ้นมาเอง เรายังคงรู้สึกเชื่อมโยงกับภาพนั้น เพราะมนุษย์ไม่ได้จดจำอดีตผ่านข้อเท็จจริงเพียงอย่างเดียว

เราจดจำผ่านอารมณ์ และ AI กำลังเก่งขึ้นเรื่อย ๆ ในการสร้างภาพที่กระตุ้นอารมณ์เหล่านั้น

บางทีสิ่งที่เกิดขึ้นอาจไม่ใช่การบูรณะภาพถ่าย แต่เป็นการบูรณะความรู้สึก

ภาพที่ได้อาจไม่ใช่หน้าตาที่แท้จริงของคุณปู่เมื่ออายุ 20 ปี แต่เป็นภาพที่ทำให้ลูกหลานในอีกหลายสิบปีข้างหน้ารู้สึกว่าได้พบเขาอีกครั้ง

นั่นคือพลังที่แท้จริงของเทคโนโลยีนี้

และในขณะเดียวกัน ก็เป็นเหตุผลที่เราต้องใช้งานมันด้วยความระมัดระวัง

Key Takeaways

• ChatGPT สามารถทำให้ภาพเก่าดูคมชัดและมีสีสันขึ้นได้อย่างน่าประทับใจ แต่ไม่ได้ฟื้นคืนข้อมูลที่หายไปจริง ๆ
• Generative AI ใช้วิธีคาดเดาและสร้างรายละเอียดใหม่จากรูปแบบข้อมูลที่เคยเรียนรู้มา
• ภาพที่ได้อาจคล้ายต้นฉบับมาก แต่ยังมีโอกาสเปลี่ยนแปลงใบหน้า เสื้อผ้า หรือองค์ประกอบสำคัญโดยไม่ตั้งใจ
• งานบูรณะภาพถ่ายเชิงประวัติศาสตร์ยังต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญในการตรวจสอบความถูกต้อง
• อนาคตของวงการนี้น่าจะเป็นการทำงานร่วมกันระหว่างมนุษย์และ AI มากกว่าการแทนที่กันโดยสมบูรณ์
• คุณค่าที่แท้จริงของ AI อาจไม่ได้อยู่ที่การฟื้นฟูภาพ แต่คือการช่วยให้ความทรงจำกลับมามีชีวิตอีกครั้ง

…..

เรียบเรียงใหม่โดย AiNextopia
อ้างอิง : ChatGPT is so good at restoring old photos! It may have added a few small details, but you can clearly see what my great-great-grandfather would have looked like./ reddit