บทความจาก tja
โดย จุลสารราชดำเนิน
ปี 2568 ที่ผ่านมา วงการสื่อระดับโลกต้องเผชิญกับเหตุการณ์สั่นสะเทือนความเชื่อมั่นครั้งใหญ่ เมื่อมีการเปิดโปงว่า ‘มาร์โก บลองชาร์ด’ (Margaux Blanchard) นักข่าวอิสระเจ้าของบทความมากมายในสื่อชั้นนำอย่าง Business Insider และ WIRED แท้จริงแล้วไม่มีตัวตนอยู่จริง แต่เป็นเพียงร่างอวตารที่ถูกสร้างขึ้นเพื่อส่งงานเขียนจาก AI เข้าสู่กองบรรณาธิการ
เรื่องฉาวโฉ่นี้เกิดขึ้นเมื่อบรรณาธิการรายหนึ่ง สงสัยในเนื้อหาบทความที่ดูผิดปกติ จึงได้ตรวจสอบไปยัง “บลองชาร์ด” นักข่าวอิสระคนนั้น และก็พบความจริงว่า งานเขียนทั้งหมดของเขาถูกสร้างโดย AI ส่งผลให้สื่อสำนักต่างๆ ที่เคยตีพิมพ์ผลงานต้องรีบยกบทความออก
จับผิดนักข่าวตัวปลอม
ไม่กี่เดือนหลังกรณี “บลองชาร์ด” เกิดเหตุการณ์ซ้ำรอยอีก นักข่าวอิสระรายใหม่นาม “วิกตอเรีย โกลดี” (Victoria Goldiee) ถูกจับได้ว่าใช้ AI ในการเขียนบทความ ซึ่งผลงานของเธอผ่านการคัดเลือกและได้รับการตีพิมพ์ในสำนักข่าวใหญ่เช่นกัน
นิโคลัส ฮูน-บราวน์ บรรณาธิการบริหาร The Local ในโตรอนโต คือผู้ที่แกะรอยว่า “วิกตอเรีย โกลดี” คือ ตัวตนลวงโลก เขาเริ่มสงสัยหลังพบว่า บทความของเธอนำเสนอนั้นดู “สมบูรณ์เลิศหรูเกินไป” เมื่อตรวจสอบประวัติ พบว่า เธอเขียนบทความให้สื่อหลากหลายแนวทั่วโลก แต่เมื่อติดต่อไปยังแหล่งข่าวที่เธออ้างว่าไปสัมภาษณ์ปรากฎว่า บางคนจำไม่ได้ว่าเคยคุยกับเธอ และบางคนก็ไม่มีตัวตนอยู่จริง
เหตุการณ์นี้ทำให้สื่ออย่าง The Local ต้องเปลี่ยนวิธีทำงานใหม่หมด โดยกำหนดให้ผู้เขียนต้องส่ง “ต้นฉบับที่มีบันทึกที่มาที่ไป” เพื่อเป็นหลักฐานว่าพวกเขาเขียนเองจริง ทำให้ต่อมา นักข่าวอิสระที่ส่งต้นฉบับต้องส่ง “ประวัติการแก้ไขใน Google Docs” (เวอร์ชั่น Histories) ให้บรรณาธิการดูเพื่อยืนยันว่าบทความนั้นถูกเขียนขึ้นโดยมนุษย์ ไม่ใช่การก๊อปวางจาก AI
ยุคปัจจุบันที่ใครๆ ก็สามารถสร้าง “ตัวตนเสมือน” ผ่าน AI และผลิตบทความคุณภาพสูง เพียงแค่การป้อนคำสั่ง Prompt ทำให้โจทย์ใหญ่ที่กองบก.ทั่วโลกกำลังเผชิญ คือ จะมีวิธีตรวจสอบบทความที่ส่งมาเหล่านี้ได้อย่างไร? และ ความสะดวกสบายในการเนรมิตทั้งเนื้อหาและรูปภาพขึ้นมาได้ในชั่วพริบตาส่งผลกระทบต่อการทำงานของนักข่าวอิสระมากน้อยแค่ไหน?
จากการรวบรวมเสียงสะท้อนของนักข่าวอิสระและบรรณาธิการรวม 45 ราย ผลลัพธ์ที่ได้น่าประหลาดใจ นักข่าวอิสระจำนวนมากระบุว่า AI กลายเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้การทำงานของพวกเขาเป็นระบบและมีประสิทธิภาพ
จากสร้างสรรค์สู่การบีบรัด
ปัจจุบันนักข่าวอิสระจำนวนมากนำ AI มาใช้เพื่อเร่งการทำงานให้เร็วขึ้น ไม่ว่า การสืบค้น วางแผน วางโครงสร้างเนื้อหา การถอดความเสียง การร่างบทความ ลดเวลาในงานรูทีนที่ซับซ้อน แต่ข้อถกเถียงที่ว่า AI ส่งผลกระทบต่อปริมาณงานจ้างของนักข่าวอิสระอย่างไร ยังไม่มีข้อสรุปที่แน่ชัด แม้ผลสำรวจพบว่า นักข่าวอิสระบางส่วนมองว่าการจ้างงานที่ลดลงเป็นผลมาจาก AI แต่บางส่วนก็ได้รับงานมากขึ้นอย่างชัดเจน เนื่องจากการเติบโตของเทคโนโลยีนี้เอง บางกลุ่มมองว่า งานที่ลดลงไม่เกี่ยวกับ AI และยังมีอีกหลายรายที่ไม่พบความเปลี่ยนแปลงใดๆ ในแง่ของปริมาณงาน
เฆซุส การ์เซีย โรดริเกซ บรรณาธิการดิจิทัลจากเม็กซิโก ระบุว่า AI ช่วยให้เขารายงานข่าวการแถลงข่าวช่วงเช้าของประธานาธิบดีเม็กซิโกได้แบบนาทีต่อนาที เป็นการเปลี่ยนผ่านจากการทำงานแบบเดิมไปสู่การประมวลผลข้อมูลในเวลาจริงได้อย่างน่าทึ่ง
สำหรับนักข่าวบางกลุ่ม AI คือกุญแจสำคัญในการขยายพรมแดนวิชาชีพ อูลริค ลางเกอร์ นักข่าวสายวิศวกรรมสื่อ ระบุว่า AI เปิดโลกใหม่ให้เธอ ทั้งการเขียนบทความ การทดลองก้าวเข้าสู่สายงานใหม่ๆ เช่น การเขียนโค้ด การใช้ AI เป็นผู้ช่วยส่วนตัวในการวิจัยและแก้ไขต้นฉบับ ช่วยยกระดับทั้งศักยภาพและผลิตภาพอย่างก้าวกระโดด
โรเบิร์ต อามาเลมบา นักเขียนอิสระจากเคนยา สะท้อนว่า AI ช่วยให้เขาสามารถเขียน “โปรยข่าว” ได้เร็วขึ้น เนื้อหากระชับดึงดูดใจมากกว่าเดิม ทำให้บรรณาธิการตัดสินใจซื้อประเด็นได้ง่ายและเร็วขึ้น
นักข่าวอิสระหลายราย เห็นตรงกันว่า การให้ AI รับหน้าที่ในงานที่น่าเบื่อและใช้แรง ช่วยให้พวกเขามีเวลาโฟกัสกับการคิดภาพรวมได้มากขึ้น
อัลวาโร ลิอุซซี ที่ปรึกษาสื่อจากอาร์เจนตินา สรุปว่า AI กลายเป็นส่วนหนึ่งของขั้นตอนการทำงานประจำวัน ทั้งการวิจัย การจัดโครงสร้างความคิด การร่างเนื้อหาช่วงต้น ซึ่งช่วยให้เขาทุ่มเทสมาธิไปที่การวิเคราะห์ การตัดสินใจเชิงบรรณาธิการ และการกำหนดทิศทางการเล่าเรื่อง มีชิ้นงานเพิ่มขึ้น พร้อมกับความคาดหวังเรื่องความเร็วที่สูงขึ้นตามไปด้วย
ผลการสำรวจนักข่าวในสหราชอาณาจักรช่วงปลายปี 2567 พบว่านักข่าวส่วนใหญ่ใช้ AI ในขั้นตอน “การรวบรวมข่าวขั้นต้น” มากที่สุด โดยงานหลักที่ถูกแทนที่ด้วย AI คือการถอดความเสียง (Transcription), การใส่คำบรรยาย (Captioning), การแปลภาษา และการตรวจไวยากรณ์ ซึ่งล้วนเป็นงานที่เคยใช้ระบบอัตโนมัติพื้นฐานมาก่อนหน้านี้แล้ว
อย่างไรก็ตาม เนื่องจากเทคโนโลยี AI พัฒนาอย่างรวดเร็ว ภาพรวมที่เห็นในปี 2567 อาจเปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิงในปี 2569 ซึ่งเป็นยุคที่ AI ได้ยกระดับมีส่วนร่วมในการคิดวิเคราะห์และสร้างสรรค์งานที่ซับซ้อนกว่าเดิมมาก
ดาบสองคมของและราคาที่ต้องจ่าย
ปีที่ผ่านมา ความเร็วที่เพิ่มขึ้นจากการใช้ AI กลายเป็นดาบสองคม เมื่อบรรณาธิการและผู้จ้างงาน คาดหวังว่างานต้องเสร็จเร็วขึ้น ส่งผลให้นักข่าวอิสระต้องเผชิญกับเดดไลน์ที่บีบคั้นกว่าที่เคย
อารีฟ อุลลาห์ ชีค นักเขียนจากปากีสถาน ระบุว่า AI นำไปสู่การลดงบประมาณจ้างงาน เพราะผู้จ้างมองว่างานบางส่วนถูกจัดการด้วยระบบอัตโนมัติได้ และคาดหวังว่าเมื่อนักข่าวใช้ AI พวกเขาควรใช้เวลาทำงานน้อยลง จึงควรได้รับค่าจ้างที่ต่ำลงด้วย!
ยิ่งไปกว่านั้น คริส ซัตคลิฟฟ์ นักข่าวไอทีจากสหราชอาณาจักร ระบุว่า งานเขียนประเภท “บทความผู้นำทางความคิด” ที่แบรนด์หรือผู้บริหารระดับสูงเคยจ้างเขียนได้ล่มสลายลงแล้ว เพราะงานเหล่านี้ถูกส่งไปให้ AI จัดการแทนหมด
แม้ AI จะช่วยประหยัดเวลาในการร่างงาน แต่ภาระในการตรวจสอบกลับกลายเป็นงานที่หนักหน่วง โซฟี มังกาโด นักข่าวจากแคนาดายืนยันว่า พวกเขาต้องใช้เวลามากขึ้นในการ “ตรวจสอบซ้ำ” ทุกรายละเอียด เพราะความผิดพลาดจากการใช้ AI เพียงเล็กน้อยอาจทำลายความน่าเชื่อถือของสื่อที่สร้างมาทั้งชีวิต
ฮัสเซล ฟัลลาส บรรณาธิการจากคอสตาริกา เตือนว่า ความอันตรายที่สุดคือความเย้ายวนที่จะผลิตเนื้อหาราคาถูกโดยไม่มีการลงพื้นที่หรือตรวจสอบอย่างรัดกุม บางสำนักข่าวกำหนดเดดไลน์ให้สั้นลงและกดค่าจ้าง ไม่แยกแยะระหว่างงานเชิงกลไกกับงานที่ต้องใช้สติปัญญาเชิงลึก ซึ่งนี่คือการด้อยค่าวิชาชีพอย่างร้ายแรง
ความหวาดระแวงของบรรณาธิการอาจกลายเป็นกำแพงสูงสำหรับนักข่าวรุ่นใหม่ เพราะบรรณาธิการจะเลือกจ้างเฉพาะคนที่ “รู้จักตัวตนกันอยู่แล้ว” เพื่อความปลอดภัย
ในขณะที่นักข่าวอิสระจำนวนมากยอมรับว่า พวกเขาใช้ AI แบบสร้างสรรค์เพื่อเป็นเครื่องมือทุ่นแรงในการทำงาน แต่ด้านหนึ่งกลับมีคนทำงานอีกกลุ่มใหญ่ มองว่าเทคโนโลยีนี้คือภัยคุกคามโดยตรงต่อความมั่นคงในอาชีพ และเป็นสิ่งที่สวนทางกับคุณค่าดั้งเดิมของวารสารศาสตร์
เอมิล ชานชาร์ นักเขียนอิสระ ระบุว่า รู้สึกสะเทือนใจเมื่อเห็นข้อความที่สร้างโดย AI ปรากฏอยู่บนเว็บไซด์ข่าวมากขึ้นเรื่อยๆ
“มันทำให้ผมรู้สึกสองอย่าง อย่างแรกคือ สงสารเพื่อนร่วมอาชีพที่ถูกบีบคั้นให้ต้องทำงานให้เร็วกว่า X (ทวิตเตอร์) ซึ่งมันเป็นไปไม่ได้ในความเป็นจริง อย่างที่สอง ความรู้สึกเหนื่อยหน่ายที่สิ่งนี้ได้กลายเป็นมาตรฐานใหม่ของสังคมไปเสียแล้ว ผมไม่ใช่แฟนคลับของการใช้ AI แต่ถ้าผมจะใช้ ChatGPT บ้างก็ในฐานะเครื่องมือสืบค้นข้อมูลขั้นสูงเท่านั้น และจะใช้ต่อเมื่อจำเป็นจริงๆ”
ศิลปินงานหายเพราะ AI
ผลกระทบไม่ได้หยุดอยู่ที่อาชีพนักข่าว จัสติน นักวาดภาพประกอบอิสระชาวอังกฤษ เล่าว่า โอกาสในการจ้างงานของเธอลดน้อยลงเรื่อยๆ เพราะลูกค้ารายเดิมที่เคยจ้างงานเริ่มหันไปโพสต์เนื้อหาที่สร้างจาก AI แทนการจ้างศิลปินตัวจริง
ที่น่ากังวลกว่านั้นคือ เธอพบปรากฏการณ์ที่ลูกค้ามักนำภาพที่สร้างจาก AI มาใช้เป็น “ภาพอ้างอิง” เพื่อสั่งงานสิ่งนี้ขัดขวางกระบวนคิดการสร้างสรรค์ของเธอเพราะถูกบังคับให้สร้างงานตามสไตล์ที่ AI กำหนดมาให้ ทั้งที่เมื่อก่อนมันควรเป็นการแลกเปลี่ยนไอเดียระหว่างตัวเธอกับลูกค้า
“ไม่กี่เดือนก่อน ฉันถูกจ้างให้ทำปกหนังสือโดยที่ผู้เขียนนำภาพ AI ที่เขาสร้างขึ้นมาเองมาให้ แล้วสั่งให้ฉันวาดปกให้ใกล้เคียงกับสไตล์ AI นั้นมากที่สุด ผลคือฉันต้องเสียเวลาหลายชั่วโมงเพื่อเรียนรู้วิธีการวาดรูปให้ดูเหมือน AI”
สอดคล้องกับรายงานที่ตีพิมพ์เมื่อเดือนมกราคมที่ผ่านมา ระบุตัวเลขที่น่าตกใจว่า 1 ใน 3 ของนักวาดภาพประกอบ และ 58% ของช่างภาพ ในสหราชอาณาจักร ต้องสูญเสียงานจ้างและถูกยกเลิกโครงการอันเนื่องมาจากผลกระทบของ AI
หันมาดูฝั่งนักเขียนบ้าง นักข่าวอิสระสายวิทยาศาสตร์ในสหรัฐฯ ซาร่าห์ สโคลส์ ร่วมแชร์ความกังวลว่ายอดผู้เข้าชมเว็บไซต์ที่ลดลงจากการที่ผู้อ่านหันไปหาข้อมูลจาก AI โดยตรงแทนที่จะผ่านสำนักข่าว ส่งผลให้สำนักข่าวลดจำนวนการจ้างงานลง กดค่าตัวนักข่าวหรือแม้แต่ยกเลิกสัญญาจ้างที่เคยทำต่อเนื่อง
“แม้ตอนนี้ฉันยังรักษางานไว้ได้ แต่ก็ต้องแลกมาด้วยค่าจ้างลดลง ความไม่มั่นคงที่เพิ่มขึ้น ความเสี่ยงที่จะถูกตัดงบในอนาคต ที่สำคัญ ต้องดิ้นรนมากขึ้นกว่าเดิมในแต่ละชิ้น”
ขณะที่ อาเดรียนา ครูซ โตเลโด นักเขียนอิสระจากเม็กซิโก มองว่าการปรับตัวเข้าหาเทคโนโลยีนี้เป็นเรื่องที่ยากลำบากต่อความรู้สึก
“ฉันรู้สึกว่ามันเป็นการทรยศต่อสติปัญญาของตัวเอง การที่เรายิ่งใช้ AI เท่ากับเรากำลังช่วยทำให้สิ่งนี้กลายเป็นเรื่องปกติ และในที่สุดมันก็จะทำให้เรากลายเป็นคนที่ไม่มีงานทำ”
ภัยคุกคามที่ยิ่งใหญ่กว่าโอกาส
จากการสำรวจของสถาบันรอยเตอร์ (Reuters Institute) เกี่ยวกับการใช้ AI ของนักข่าวในสหราชอาณาจักร พบข้อมูลที่สะท้อนภาพว่า นักข่าวส่วนใหญ่มองว่า AI คือ “ภัยคุกคามขนาดใหญ่” ต่อวงการวารสารศาสตร์ มากกว่าที่จะมองว่าเป็นโอกาสที่ยอดเยี่ยม อย่างไรก็ตาม มีผู้ตอบแบบสอบถามประมาณ 45% ที่ยังคงเชื่อว่า AI อาจเป็นโอกาสได้ในระดับหนึ่ง หากมีการนำมาใช้อย่างเหมาะสม
แม้จะยังไม่มีข้อสรุปที่แน่ชัดว่า AI ส่งผลกระทบต่อปริมาณงานจ้างรวมของนักข่าวอิสระอย่างไร? และแม้หลายคนจะชื่นชมในประสิทธิภาพของ AI ที่เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด แต่สิ่งหนึ่งที่เสียงส่วนใหญ่ยืนยันอย่างหนักแน่นคือ “ความสำคัญของปัจจัยมนุษย์” ที่เป็นเครื่องมือเดียวในการกอบกู้ศักดิ์ศรีของงานสื่อทั้งในด้าน การตรวจสอบข้อเท็จจริง (Verification), การตัดสินใจเชิงบรรณาธิการ (Editorial Judgement) และที่สำคัญที่สุดคือ จริยธรรม (Ethics)
เอริก ฟากุนโด เฟร์นันเดซ บรรณาธิการอิสระจากอาร์เจนตินา แสดงทัศนะที่ดุดันว่า “เป็นเรื่องที่ยอมรับไม่ได้ หากงานที่ผลิตโดย AI นั้นไม่มี ‘นักเขียนที่เป็นมนุษย์’ อยู่เบื้องหลัง ไม่ว่า บทบาทในฐานะผู้ดูแลตรวจสอบต้นฉบับขั้นตอนสุดท้าย หรือในกระบวนการใดๆ ก็ตามที่กำลังดำเนินการอยู่”
สอดคล้องกับ ลิอุซซี ที่ตอกย้ำว่า เทคโนโลยีไม่ได้เข้ามาเพื่อดับแสงของมนุษย์ แต่กลับกลายเป็นสิ่งช่วยยืนยันความหมายที่แท้จริงของวิชาชีพ “แทนที่มันจะเข้ามาแทนที่บทบาทของฉัน AI กลับกลายเป็นสิ่งที่ช่วยเน้นย้ำและส่งเสริมคุณค่าของความรับผิดชอบเชิงบรรณาธิการโดยมนุษย์ ให้โดดเด่นและชัดเจนยิ่งขึ้นกว่าเดิม”
—–
ที่มา – เรียบเรียงจากบทความ มารินา อดามี กองบรรณาธิการสถาบันรอยเตอร์สด้านสื่อดิจิทัล เรื่อง “สงครามความเร็ว ความลวงและวิกฤตศรัทธา: เมื่อ AI ปฏิรูปโลกของนักข่าวอิสระให้ไม่เหมือนเดิม”
