จากรายได้พื้นฐาน สู่ทุนพื้นฐาน

แนวคิด Universal Basic Income (UBI) เคยถูกเสนอว่าเป็นทางออก ซึ่งคือการแจกเงินสดให้ประชาชนทุกคนเพื่อประกันความอยู่รอดในโลกที่งานหายไป แต่ข้อวิจารณ์คือ UBI ไม่ได้แก้ปัญหาความมั่งคั่งที่กระจุกตัวอยู่กับเจ้าของทุน

ดังนั้นจึงเกิดแนวคิดใหม่ Universal Basic Capital (UBC) หรือ “ทุนพื้นฐานถ้วนหน้า” ไม่ใช่การแจกเงิน แต่คือการให้ประชาชนทุกคนถือหุ้นในบริษัทที่ใช้ AI เพื่อให้ผลกำไรจากการแทนที่แรงงานถูกแบ่งปันอย่างทั่วถึง

ในปี 2026 นักการเมืองอย่าง Bernie Sanders เสนอให้บริษัท AI ขนาดใหญ่ เช่น OpenAI, Anthropic และ xAI มอบหุ้น 50% ให้รัฐบาล เพื่อจัดตั้ง กองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติ ที่จะจ่ายเงินปันผลให้ประชาชนทุกคน

สิ่งที่น่าสนใจคือแนวคิดนี้ไม่ได้จำกัดอยู่ในฝ่ายซ้ายเท่านั้น แต่ยังได้รับเสียงสนับสนุนจากบุคคลหลากหลาย ตั้งแต่ Steve Bannon ไปจนถึง Sam Altman ซีอีโอของ OpenAI และแม้แต่ Donald Trump ต่างก็แสดงความสนใจ(ในรูปแบบของตนเอง)

ตัวอย่างที่ถูกหยิบยกบ่อยคือ Norway Sovereign Wealth Fund ซึ่งลงทุนผลกำไรจากน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ จนกลายเป็นกองทุนที่ใหญ่ที่สุดในโลก มูลค่ากว่า 2.2 ล้านล้านดอลลาร์ในปี 2025 และสามารถจ่ายเงินปันผลให้ประชาชนคนละกว่า 44,000 ดอลลาร์ต่อปี

หาก AI ถูกมองว่าเป็น “ทรัพยากรใหม่” ที่สร้างรายได้มหาศาล การจัดตั้งกองทุนแบบเดียวกันก็อาจทำให้ประชาชนทุกคนมีส่วนร่วมในความมั่งคั่งที่เกิดขึ้น

ความเสี่ยงและข้อถกเถียง

• การออกแบบนโยบาย หากไม่รอบคอบ กองทุนอาจถูกใช้เป็นเครื่องมือทางการเมืองมากกว่าการกระจายความมั่งคั่ง
• แรงจูงใจของบริษัท บริษัทอาจปรับโครงสร้างเพื่อหลีกเลี่ยงการแบ่งปันผลกำไร
• การกำกับดูแล หากรัฐบาลถือหุ้นใหญ่ในบริษัท AI จะเกิดคำถามเรื่องความเป็นกลางและการแทรกแซงตลาด

มิติทางสังคมและวัฒนธรรม

UBC ไม่ได้เป็นเพียงนโยบายเศรษฐกิจ แต่คือการเปลี่ยนแปลงความคิดเรื่อง “ความเป็นเจ้าของ” ในยุค AI

หากประชาชนทุกคนมีหุ้นในบริษัท AI จะเกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงวัฒนธรรม จากแรงงานที่ถูกแทนที่ด้วยเครื่องจักร สู่พลเมืองที่เป็นเจ้าของเครื่องจักรเหล่านั้น

นี่คือการปรับตัวของมนุษย์ต่อการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี คล้ายกับการที่สังคมเคยปรับตัวต่อการปฏิวัติอุตสาหกรรม แต่ครั้งนี้ไม่ใช่เครื่องจักรไอน้ำ หากแต่จะเป็นสมองกลที่คิดได้เอง

Key Takeaways

• UBC คือการให้ประชาชนทุกคนถือหุ้นในบริษัท AI เพื่อแบ่งปันผลกำไรจากการแทนที่แรงงานด้วยอัตโนมัติ
• ต่างจาก UBI ที่แจกเงินสด UBC เน้นการสร้างความมั่งคั่งระยะยาวผ่านการลงทุน
• ตัวอย่างจากนอร์เวย์ แสดงให้เห็นว่ากองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติสามารถสร้างผลตอบแทนมหาศาลให้ประชาชน
• ความเสี่ยงสำคัญ คือการออกแบบนโยบายที่อาจเอื้อประโยชน์ต่อบริษัทและนักการเมืองมากกว่าประชาชน
• UBC อาจเปลี่ยนโครงสร้างสังคม จากแรงงานที่ถูกแทนที่ด้วย AI สู่พลเมืองที่เป็นเจ้าของ AI

…..

เรียบเรียงโดย AiNextopia
อ้างอิง : Why Everyone Is Suddenly Talking About ‘Universal Basic Capital. / theatlantic