สิงคโปร์เปิดห้องเรียน AI ให้ผู้สูงวัยและแม่บ้าน

หัวข้อการเรียนรู้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการทำความเข้าใจว่า AI คืออะไร แต่ครอบคลุมกิจกรรมที่เชื่อมโยงกับชีวิตประจำวัน เช่น ทักษะดิจิทัลพื้นฐาน การถ่ายภาพและปรับปรุงภาพด้วย AI ตลอดจนการใช้เครื่องมืออัจฉริยะช่วยให้การวางแผนเดินทางสะดวกขึ้น

จุดสำคัญของหลักสูตรประเภทนี้คือการเริ่มจากปัญหาที่ผู้เรียนพบจริง แทนที่จะเริ่มด้วยคำอธิบายเกี่ยวกับอัลกอริทึม โมเดลภาษาขนาดใหญ่ หรือโครงสร้างทางเทคนิคที่อาจไม่จำเป็นสำหรับการใช้งานเบื้องต้น

ลองนึกถึงผู้สูงวัยที่ต้องการวางแผนท่องเที่ยวด้วยตัวเอง AI อาจช่วยเสนอแนวทางจัดตารางเดินทาง สรุปข้อมูลสถานที่ หรือช่วยเรียบเรียงคำถามที่ต้องการค้นหาได้ ขณะที่คนที่สนใจถ่ายภาพอาจเรียนรู้วิธีปรับแต่งภาพให้เหมาะสมกับการใช้งานมากขึ้น

สิ่งเหล่านี้อาจดูเป็นเรื่องเล็กน้อยเมื่อเทียบกับการพัฒนา AI ระดับโลก แต่สำหรับผู้เริ่มต้น ความสามารถในการทำงานที่เคยรู้สึกว่ายุ่งยากให้สำเร็จได้ด้วยตนเอง อาจเป็นจุดเริ่มต้นของความมั่นใจในการใช้เทคโนโลยีรูปแบบอื่นต่อไป

ค่าเรียนที่เข้าถึงได้ และบทเรียนที่ไม่จำเป็นต้องเร่งรีบ

อีกหนึ่งอุปสรรคของการเรียนรู้เทคโนโลยีคือค่าใช้จ่าย หลักสูตรที่มีคุณภาพบางแห่งอาจมีราคาสูงเกินไปสำหรับผู้เกษียณหรือคนที่ต้องการทดลองเรียนก่อนตัดสินใจลงทุนเพิ่มเติม

โครงการนี้จึงกำหนดค่าเรียนเบื้องต้นไว้ที่ 10 ดอลลาร์สิงคโปร์ต่อหลักสูตร และจะให้ส่วนลด 30% ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2026 ถึงเดือนตุลาคม 2027 ทำให้ค่าเรียนลดลงเหลือ 7 ดอลลาร์สิงคโปร์ต่อครั้ง เป้าหมายของโครงการคือการเข้าถึงประชาชนประมาณ 10,000 คน

รูปแบบหลักสูตรระยะสั้นยังช่วยลดแรงกดดันที่ผู้เรียนอาจรู้สึกเมื่อต้องเผชิญกับเทคโนโลยีใหม่ การเรียนรู้ไม่จำเป็นต้องเริ่มต้นด้วยการสมัครหลักสูตรยาวหลายวัน หรือพยายามทำความเข้าใจเครื่องมือ AI ทุกประเภทพร้อมกัน

แนวทางที่เหมาะสมกว่าคือการเรียนรู้ทีละเรื่อง ทดลองใช้งานจริง แล้วค่อยเพิ่มทักษะตามความสนใจ วิธีนี้สอดคล้องกับธรรมชาติของเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา เพราะเป้าหมายไม่ใช่การจดจำวิธีใช้เครื่องมือรุ่นใดรุ่นหนึ่งให้ได้ทั้งหมด แต่คือการเข้าใจว่าจะเลือกใช้ AI อย่างไรให้เหมาะกับสถานการณ์

ตัวอย่างที่สะท้อนแนวคิดนี้คือ Peggy Ong ผู้เกษียณอายุ 82 ปี ซึ่งเข้าร่วมหลักสูตรด้านการท่องเที่ยว เธอเล่าว่าตัดสินใจเรียนเพราะหลักสูตรมีระยะเวลาสั้นและสะดวกต่อการเข้าร่วม อีกทั้งผู้สอนยังอธิบายเนื้อหาอย่างเข้าใจง่าย จนเธอและเพื่อนที่มาเรียนด้วยกันเห็นว่ามีประโยชน์

ประสบการณ์นี้ชี้ให้เห็นว่า การออกแบบการเรียนรู้ที่เหมาะสมอาจมีความสำคัญไม่น้อยไปกว่าความสามารถของตัวเทคโนโลยีเอง

เมื่อ AI สามารถช่วยสรุปข้อความ วางแผนกิจกรรม สร้างภาพ หรือค้นหาแนวทางแก้ปัญหาได้ ผู้ใช้งานไม่จำเป็นต้องมีความรู้ด้านการเขียนโปรแกรมจึงจะเริ่มต้นได้

อย่างไรก็ตาม การเข้าถึงเครื่องมือได้ง่ายไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพโดยอัตโนมัติ ผู้ใช้ยังต้องเรียนรู้วิธีอธิบายสิ่งที่ต้องการ ตรวจสอบคำตอบ และพิจารณาว่าข้อมูลที่ได้รับน่าเชื่อถือเพียงใด

สำหรับผู้สูงวัย ทักษะเหล่านี้อาจมีความสำคัญอย่างยิ่งในโลกที่ข้อมูลจำนวนมากถูกสร้างหรือดัดแปลงด้วย AI ภาพบุคคลที่ดูสมจริง ข้อความที่เขียนอย่างน่าเชื่อถือ หรือเสียงที่เลียนแบบคนรู้จัก อาจทำให้แยกแยะข้อมูลจริงกับข้อมูลที่สร้างขึ้นได้ยากกว่าเดิม

ดังนั้น การเรียนรู้ AI ที่ดีไม่ควรหยุดอยู่เพียงการสอนให้ผู้เรียนกดปุ่มหรือพิมพ์คำสั่ง แต่ควรสอนให้รู้จักตั้งคำถาม ตรวจสอบแหล่งที่มา และไม่เชื่อคำตอบจากระบบโดยทันที โดยเฉพาะเมื่อเกี่ยวข้องกับสุขภาพ การเงิน หรือข้อมูลส่วนบุคคล

ในแง่นี้ ความรู้เท่าทัน AI จึงประกอบด้วยสองส่วนที่ต้องเดินไปด้วยกัน ได้แก่ ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี และวิจารณญาณในการตัดสินใจว่าจะเชื่อหรือใช้ผลลัพธ์นั้นอย่างไร

เมื่อเทคโนโลยีช่วยลดงาน เพื่อให้คนมีเวลาดูแลคนมากขึ้น

โครงการฝึกอบรมประชาชนเป็นเพียงส่วนหนึ่งของแนวทางที่ People’s Association กำลังผลักดัน องค์กรยังนำ AI มาใช้ลดภาระงานธุรการในระบบจัดซื้อจัดจ้างและการชำระเงินของกิจกรรมชุมชนด้วย

ตัวอย่างเช่น ระบบสามารถช่วยแนะนำตัวเลือกสำหรับการจัดกิจกรรมจากความต้องการที่อาสาสมัครอธิบายไว้ และช่วยอ่านข้อมูลจากใบแจ้งหนี้เพื่อนำไปกรอกในระบบชำระเงินโดยอัตโนมัติ งานเหล่านี้ช่วยลดขั้นตอนที่ต้องทำด้วยมือ และเปิดโอกาสให้เจ้าหน้าที่กับอาสาสมัครใช้เวลากับประชาชนได้มากขึ้น

แนวคิดดังกล่าวสะท้อนคำถามสำคัญเกี่ยวกับอนาคตของ AI ว่า เราควรใช้เทคโนโลยีเพื่อแทนที่มนุษย์ หรือใช้เพื่อให้มนุษย์มีเวลาทำสิ่งที่ต้องอาศัยความเข้าใจและความสัมพันธ์มากขึ้น

ในบริบทของงานชุมชน การจัดเอกสารหรือกรอกข้อมูลอาจเป็นงานจำเป็น แต่การรับฟังปัญหาของผู้สูงวัย การสร้างความไว้วางใจ และการดูแลคนที่กำลังเผชิญความยากลำบาก เป็นงานที่ต้องอาศัยความเห็นอกเห็นใจและความเข้าใจบริบทเฉพาะบุคคล

AI สามารถช่วยให้กระบวนการเบื้องหลังมีประสิทธิภาพขึ้นได้ แต่คุณค่าของงานชุมชนยังคงอยู่ที่ความสัมพันธ์ระหว่างคนกับคน

นอกเหนือจากหลักสูตร AI แล้ว People’s Association ยังประกาศแผนพัฒนาเครื่องมือเพื่อช่วยให้ประชาชนเข้าถึงบริการได้สะดวกขึ้น

หนึ่งในนั้นคือ AI Voice Assistant บนแพลตฟอร์ม onePA ซึ่งคาดว่าจะเปิดตัวภายในต้นปี 2027 ผู้ใช้จะสามารถบอกความต้องการด้วยภาษาพูดของตนเอง เพื่อให้ระบบช่วยแนะนำหลักสูตรหรือสถานที่ที่เหมาะสม ตรวจสอบความพร้อมให้บริการ และนำทางไปสู่ขั้นตอนการจองและชำระเงินได้ โดยมีแผนรองรับภาษาอังกฤษ จีนกลาง มาเลย์ และทมิฬ

อีกโครงการหนึ่งคือ PA Community Robot ซึ่งมีกำหนดทดลองใช้ในไตรมาสแรกของปี 2027 หุ่นยนต์นี้จะช่วยให้ผู้มาเยือนศูนย์ชุมชนค้นหากิจกรรม เดินทางไปยังจุดต่าง ๆ ภายในอาคาร และติดต่อเจ้าหน้าที่ผ่านเสียงหรือหน้าจอเมื่อจำเป็นต้องได้รับความช่วยเหลือ

บริการเหล่านี้มีความหมายมากกว่าการเพิ่มอุปกรณ์ใหม่ให้กับชุมชน เพราะหากออกแบบได้ดี เทคโนโลยีอาจช่วยลดอุปสรรคของคนที่ไม่คุ้นเคยกับระบบออนไลน์ได้ อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จจะขึ้นอยู่กับการออกแบบที่เข้าใจผู้ใช้จริง ความแม่นยำของข้อมูล และการมีเจ้าหน้าที่คอยช่วยเหลือเมื่อระบบไม่สามารถตอบสนองความต้องการได้

เทคโนโลยีที่ดีจึงไม่ใช่ระบบที่ทำให้มนุษย์ต้องปรับตัวเข้าหามันเพียงฝ่ายเดียว แต่เป็นระบบที่พยายามทำให้การใช้งานง่ายขึ้นสำหรับคนที่มีความรู้ ประสบการณ์ และข้อจำกัดแตกต่างกัน

สิ่งที่น่าสนใจจากโครงการ AI @ Your Neighbourhood ไม่ใช่เพียงการเปิดหลักสูตรใหม่ แต่คือการยอมรับว่า การเปลี่ยนผ่านสู่สังคมดิจิทัลจะสมบูรณ์ไม่ได้ หากคนบางกลุ่มยังรู้สึกว่าเทคโนโลยีเป็นเรื่องไกลตัว

สำหรับประเทศไทย แนวทางนี้เป็นตัวอย่างที่นำมาปรับใช้ได้ โดยเฉพาะในสังคมที่กำลังมีผู้สูงวัยเพิ่มขึ้น ศูนย์การเรียนรู้ชุมชน ห้องสมุดท้องถิ่น และหน่วยงานฝึกอบรมอาจมีบทบาทในการจัดกิจกรรม AI ที่เน้นการลงมือทำจริง เช่น การใช้ AI ช่วยวางแผนการเดินทาง สรุปข้อมูลที่อ่านยาก จัดระเบียบงานประจำวัน หรือสร้างสื่อสำหรับกิจกรรมชุมชน

หัวใจสำคัญคือการเริ่มจากสิ่งที่ผู้เรียนต้องการ ไม่ใช่เริ่มจากสิ่งที่ผู้สอนอยากให้ผู้เรียนรู้ พร้อมจัดสภาพแวดล้อมที่เปิดโอกาสให้ถามคำถาม ทดลอง และทำผิดพลาดได้โดยไม่รู้สึกอับอาย

ขณะเดียวกัน หลักสูตรควรให้ความสำคัญกับความปลอดภัยทางดิจิทัล การปกป้องข้อมูลส่วนตัว และการตรวจสอบคำตอบจาก AI ควบคู่ไปกับทักษะการใช้งาน เพราะการเข้าถึงเทคโนโลยีโดยปราศจากความเข้าใจความเสี่ยง อาจทำให้ผู้ใช้ตกเป็นเป้าของข้อมูลเท็จหรือการหลอกลวงได้ง่ายขึ้น

ท้ายที่สุด ความสำเร็จของการเรียนรู้ AI ไม่ควรวัดจากจำนวนคนที่สมัครเรียน หรือจำนวนเครื่องมือที่ผู้เรียนใช้เป็นเท่านั้น แต่ควรวัดจากว่าพวกเขาสามารถนำความรู้ไปแก้ปัญหาในชีวิตจริงได้หรือไม่ รู้จักใช้เทคโนโลยีอย่างมีวิจารณญาณเพียงใด และมีความมั่นใจที่จะเรียนรู้สิ่งใหม่ต่อไปหรือไม่

เพราะในโลกที่ AI พัฒนาอย่างรวดเร็ว ความสามารถที่มีค่าที่สุดอาจไม่ใช่การรู้จักเครื่องมือทุกชนิด แต่คือการไม่รู้สึกว่าตนเองสายเกินไปที่จะเริ่มเรียนรู้

Key Takeaways

• AI ควรเข้าถึงได้ทุกวัย การเรียนรู้ไม่จำเป็นต้องเริ่มจากความรู้ทางเทคนิค แต่เริ่มจากปัญหาในชีวิตประจำวันได้
• หลักสูตรสั้นช่วยลดอุปสรรค การเรียนรู้ทีละทักษะและทดลองใช้งานจริงช่วยให้ผู้เริ่มต้นสร้างความมั่นใจได้
• ทักษะ AI ต้องมาพร้อมวิจารณญาณ ผู้ใช้ควรรู้จักตรวจสอบข้อมูล ปกป้องความเป็นส่วนตัว และไม่เชื่อคำตอบจาก AI โดยอัตโนมัติ
• ระบบอัตโนมัติควรคืนเวลาให้มนุษย์ การลดงานธุรการช่วยให้เจ้าหน้าที่และอาสาสมัครมีเวลาทำงานที่ต้องอาศัยความเข้าใจและความสัมพันธ์มากขึ้น
• ประเทศไทยสามารถประยุกต์ใช้ได้ ศูนย์ชุมชนและหน่วยงานฝึกอบรมสามารถจัดหลักสูตร AI สำหรับผู้สูงวัยและประชาชนทั่วไป โดยเน้นการใช้งานจริงและความปลอดภัย

…..

เรียบเรียงโดย AiNextopia
อ้างอิง : People’s Association to launch bite-sized AI courses for seniors and homemakers unfamiliar with tech. / channelnewsasia