ภูมิทัศน์ใหม่ของ AI โมเดลจีนที่ไร้ผู้คุมกฎ

ในโลกของโอเพ่นซอร์ส Llama ของ Meta เคยเป็นเหมือนเสาหลักที่ทุกคนพึ่งพา แต่ข้อมูลใหม่เผยว่า Qwen2 กลายเป็น “คู่หูที่ขาดไม่ได้” ของ Llama ในระบบที่รันหลายโมเดลพร้อมกันกว่า 52% ของกรณีทั้งหมด

สิ่งที่น่าสนใจคือ Qwen2 ไม่ได้แค่ได้รับความนิยม มันกลับมั่นคง เพราะไม่มีความผันผวนของอันดับเลย ไม่ว่าจะวัดด้วยจำนวนโฮสต์ จำนวนวันออนไลน์ หรือจำนวนการสังเกต โมเดลนี้ยืนหยัดเป็นอันดับสองของโลกอย่างมั่นคงตลอดช่วงเวลาที่ศึกษา

เหตุผลไม่ใช่อุดมการณ์ แต่คือ ความเป็นจริงทางเทคนิค
โมเดลจีนโดดเด่นเพราะถูกออกแบบมาให้

• รันบนฮาร์ดแวร์ราคาถูก
• รองรับการ quantize ได้ดี
• ติดตั้งง่าย
• ใช้งานได้แม้ในสภาพแวดล้อมจำกัดทรัพยากร

กล่าวอีกอย่างคือ หากคุณเป็นนักพัฒนาที่อยากรัน AI ระดับสูงบนคอมพิวเตอร์ส่วนตัวโดยไม่ต้องพึ่งคลาวด์ราคาแพง โมเดลจีนคือคำตอบที่ใช่ที่สุดในตอนนี้

ศูนย์กลางของระบบที่เปิดเผยต่อสาธารณะกระจุกตัวอยู่ในสองประเทศ

• จีน ปักกิ่งเพียงเมืองเดียวคิดเป็น 30% ของโฮสต์ทั้งหมด
• สหรัฐฯ เวอร์จิเนียโดดเด่นเพราะเป็นศูนย์กลางของ AWS

การกระจุกตัวนี้สะท้อนทั้งความต้องการใช้งานในประเทศ และโครงสร้างพื้นฐานที่เอื้อต่อการรันโมเดลขนาดใหญ่

ในระบบอย่าง ChatGPT หรือ Claude ผู้ให้บริการสามารถควบคุมทุกอย่างได้ ตั้งแต่การตรวจสอบการใช้งาน ไปจนถึงการปิดระบบเมื่อพบการละเมิด แต่ในโลกของโมเดลโอเพ่นที่ถูกติดตั้งกระจัดกระจายบนเครื่องส่วนตัวทั่วโลก การควบคุมเหล่านั้นแทบไม่มีอยู่จริง

งานวิจัยพบว่า

• โฮสต์กว่า 48% เปิดให้โมเดลเรียกใช้เครื่องมือภายนอกได้ (tool-calling)
• โฮสต์จำนวนมากไม่มีระบบยืนยันตัวตน
• มีอย่างน้อย 201 โฮสต์ ที่ตั้งค่าให้โมเดล “ไร้การกรอง” โดยเจตนา
• โครงสร้างพื้นฐานกว่า 16–19% ไม่สามารถระบุเจ้าของได้เลย

นี่ไม่ใช่แค่ระบบแชตบอตธรรมดา แต่คือ ระบบที่สามารถสั่งรันโค้ด เข้าถึง API หรือดึงข้อมูลภายในองค์กรได้ หากผู้ไม่หวังดีเข้าถึงเซิร์ฟเวอร์เหล่านี้ได้ พวกเขาไม่จำเป็นต้องใช้มัลแวร์ เพียงแค่ส่งพรอมต์ที่ถูกต้องก็เพียงพอ

สิ่งที่น่ากังวลที่สุดอาจไม่ใช่จำนวนโฮสต์ที่เปิดเผย แต่คือความจริงที่ว่าโครงสร้างพื้นฐานนี้กำลัง “ตั้งตัว” อย่างมั่นคง

มีโฮสต์กว่า 23,000 ระบบ ที่ออนไลน์ต่อเนื่องถึง 87% ของเวลา มันไม่ใช่เครื่องทดลองของพวกสมัครเล่น แต่เป็นระบบที่ถูกใช้งานจริงอย่างต่อเนื่อง

นักวิจัยเรียกสิ่งนี้ว่า “AI compute substrate” ชั้นโครงสร้างพื้นฐาน AI แบบสาธารณะที่ไม่มีผู้ดูแล ไม่มีศูนย์กลาง และไม่มีสวิตช์ปิด

มันกำลังเกิดขึ้นโดยไม่มีใครตั้งใจ และไม่มีใครควบคุม

เมื่อโมเดลเหล่านี้ถูกใช้งานมากที่สุดในระบบที่ไร้การกำกับดูแลทั่วโลกมาจากผู้พัฒนาเพียงไม่กี่รายในจีน ผลลัพธ์คือการเปลี่ยนสมดุลอำนาจอย่างเงียบงัน

แม้ประเทศตะวันตกจะควบคุมแพลตฟอร์มของตนเองได้อย่างเข้มงวด แต่ก็แทบไม่มีอิทธิพลต่อระบบที่รันโมเดลโอเพ่นเวตเหล่านี้เลย หากความสามารถหลักของ AI ในโลกจริงกระจายตัวผ่านโมเดลที่ไม่ได้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของตะวันตก การออกกฎควบคุมภายในประเทศก็แทบไม่ช่วยลดความเสี่ยงระดับโลก

อนาคต 12–18 เดือนข้างหน้า

ผู้เชี่ยวชาญคาดว่า

• ระบบที่เปิดเผยต่อสาธารณะจะ “เป็นมืออาชีพมากขึ้น”
• โมเดลที่มีความสามารถด้านการวางแผนหลายขั้นตอน (reasoning) จะถูกใช้งานมากขึ้น
• ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้น เพราะระบบเหล่านี้จะเข้าถึงข้อมูลสำคัญมากขึ้น
• การบังคับใช้กฎระเบียบจะยิ่งยากขึ้นในระบบที่รันบนคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล

นี่ไม่ใช่ปัญหาที่จะแก้ได้ด้วยการออกกฎหมายเพียงอย่างเดียว เพราะโครงสร้างพื้นฐานนี้ไม่ได้อยู่ในมือขององค์กรใดองค์กรหนึ่งอีกต่อไป

Key Takeaways

• โมเดลจีน โดยเฉพาะ Qwen2 กำลังครองพื้นที่ในระบบ AI แบบโอเพ่นซอร์สทั่วโลก
• มีระบบ AI ที่เปิดเผยต่อสาธารณะกว่า 175,000 ระบบใน 130 ประเทศ
• เกือบครึ่งหนึ่งของระบบเหล่านี้สามารถเรียกใช้เครื่องมือภายนอกได้ ทำให้มีความเสี่ยงสูง
• โครงสร้างพื้นฐาน AI แบบไร้ศูนย์กลางกำลังก่อตัวขึ้นโดยไม่มีการกำกับดูแล
• การชะลอการเปิดเผยโมเดลของตะวันตกกำลังผลักให้ผู้ใช้หันไปพึ่งโมเดลจีนมากขึ้น
• ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยและภูมิรัฐศาสตร์จะทวีความสำคัญในอีก 12–18 เดือนข้างหน้า

…..

เรียบเรียงใหม่โดย AiNextopia