การแข่งขันระหว่างจีนและสหรัฐไม่ใช่เพียงเรื่องเทคโนโลยี แต่เป็นเรื่องของ “ภาษาใหม่” ที่จะกำหนดอนาคตของมนุษยชาติ เหมือนกับที่อักษรกระดูกเคยเปลี่ยนโฉมหน้าของอารยธรรมจีน
AI อาจถูกใช้เพื่อถามคำถามที่ดูเล็กน้อยเหมือนกับการถามกระดูกว่า “พรุ่งนี้ฝนจะตกหรือไม่” แต่โครงสร้างที่มันสร้างขึ้นอาจนำไปสู่ความคิดและระบบใหม่ที่เราไม่อาจจินตนาการได้เลย
หากการค้นพบไฟทำให้มนุษย์ก้าวออกจากความมืด และการประดิษฐ์ไฟฟ้าทำให้โลกสว่างไสวอีกครั้ง การเกิดขึ้นของปัญญาประดิษฐ์ (AI) และคอมพิวเตอร์ควอนตัมอาจเป็นการค้นพบครั้งที่สามที่เปลี่ยนโฉมหน้ามนุษยชาติอย่างสิ้นเชิง มันไม่เพียงแต่เปลี่ยนวิธีที่เราสื่อสารหรือทำงาน แต่ยังท้าทายความเข้าใจของเราต่อสิ่งที่เรียกว่า “จิตสำนึก”
ในศตวรรษที่ 21 โลกกำลังเผชิญการแข่งขันครั้งใหม่ระหว่างสองมหาอำนาจ จีนและสหรัฐอเมริกา ที่ต่างพยายามสร้างเทคโนโลยีซึ่งอาจกลายเป็น “ภาษาใหม่ของจักรวาล”
กว่า 3,500 ปีก่อน ณ เมืองยินซวี (Yinxu) ราชวงศ์ซางได้สร้างสิ่งที่กลายเป็นรากฐานของอารยธรรมจีน การเขียนบนกระดูกสัตว์และกระดองเต่า หรือที่เรียกว่า “อักษรกระดูก” (oracle bones) การเขียนเหล่านี้ไม่ใช่เพียงเครื่องมือสื่อสาร แต่เป็นพิธีกรรมที่เชื่อมมนุษย์กับเทพเจ้า
นักบวชจะสลักคำถามลงบนกระดูก เช่น “พรุ่งนี้ฝนจะตกหรือไม่” แล้วใช้ไฟเผาจนเกิดรอยแตก ก่อนตีความรอยนั้นเป็นคำตอบจากสวรรค์ การกระทำเช่นนี้คือการพยายามทำให้โลกที่ไม่แน่นอนกลายเป็นสิ่งที่อ่านออก เขียนได้ และควบคุมได้
...คำว่า 文 ซึ่งหมายถึง “วัฒนธรรม” หรือ “อารยธรรม” เดิมทีเป็นสัญลักษณ์ของร่างกายที่ถูกสักหรือกรีด เป็นการแสดงถึง “ลวดลายที่เชื่อมโยงกัน” และนั่นคือสิ่งที่ภาษาและอารยธรรมจีนสร้างขึ้น เป็นแผนที่ทางจิตใจที่เต็มไปด้วยรูปแบบที่เชื่อมโยงกันอย่างซับซ้อน
สิ่งที่น่าสนใจคือโครงสร้างความคิดแบบจีน ซึ่งเน้นการจัดวางภาพและสัญลักษณ์อย่างเป็นระบบ กลับเข้ากันได้ดีกับยุคดิจิทัลและเครือข่ายประสาทเทียม (neural networks) การที่บุคคลถูกมองว่าเป็นส่วนหนึ่งของระบบใหญ่ ไม่ใช่เอกเทศ ทำให้การเปลี่ยนผ่านสู่โลกดิจิทัลเป็นไปอย่างราบรื่น
ในแง่นี้ AI ไม่ใช่สิ่งแปลกปลอม แต่เป็นการต่อยอดจากรากเหง้าทางวัฒนธรรมที่มีอยู่แล้ว
หากการเขียนอักษรจีนคือการสร้างระบบสัญลักษณ์ที่แตกต่างจากอักษรโรมัน คอมพิวเตอร์ควอนตัมก็เป็นการสร้างระบบใหม่ที่แตกต่างจากคอมพิวเตอร์แบบดั้งเดิม
แทนที่จะใช้บิตที่เป็น 0 หรือ 1 คอมพิวเตอร์ควอนตัมใช้ “คิวบิต” (qubits) ที่สามารถอยู่ในหลายสถานะพร้อมกัน (superposition) และเชื่อมโยงกันอย่างลึกซึ้ง (entanglement) สิ่งนี้ทำให้มันสามารถแก้ปัญหาที่ซับซ้อนอย่างมหาศาลได้ในเวลาเดียวกัน
นักวิทยาศาสตร์จีนอย่าง พาน เจี้ยนเว่ย ได้กลายเป็นสัญลักษณ์ของยุคใหม่นี้ เขาเป็นผู้นำโครงการดาวเทียม “Micius” ที่ทำให้การสื่อสารเชิงควอนตัมเป็นจริง และได้รับการสนับสนุนอย่างเต็มที่จากรัฐจีน ภายใต้นโยบาย “พึ่งพาตนเองทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี”
จีนกับสหรัฐ สองขั้วของโมเดลวิทยาศาสตร์
จีนเลือกใช้ระบบที่รัฐเป็นผู้กำหนดทิศทางและสนับสนุนอย่างเข้มแข็ง นักวิทยาศาสตร์ที่ได้รับความไว้วางใจจะได้รับงบประมาณมหาศาลโดยไม่ต้องผ่านกระบวนการตรวจสอบที่ซับซ้อนแบบตะวันตก ผลลัพธ์คือการพัฒนาอย่างรวดเร็วและการเชื่อมโยงระหว่างวิทยาศาสตร์กับการพาณิชย์
ในทางตรงกันข้าม สหรัฐอเมริกาซึ่งเคยยึดหลักการวิจัยเสรี กำลังหันมาใช้แนวทางที่คล้ายจีนมากขึ้น ภายใต้รายงานของ ไมเคิล ครัตซิออส ที่เสนอให้สร้างโครงการวิจัยแบบ “แมนฮัตตันโปรเจกต์” เพื่อเร่งการพัฒนา AI และวิทยาศาสตร์ขั้นสูง
แต่สิ่งที่สหรัฐขาดคือ “จำนวนคน” จีนมีนักวิทยาศาสตร์และวิศวกรจำนวนมหาศาล ขณะที่สหรัฐหวังว่า AI จะทำหน้าที่เป็น “ประเทศแห่งอัจฉริยะในศูนย์ข้อมูล”
ในเมืองหนานหนิง ประเทศจีน ศูนย์ความร่วมมือด้าน AI ระหว่างจีน-อาเซียนแสดงให้เห็นว่า AI ถูกใช้เพื่อแก้ปัญหาที่เป็นรูปธรรมในการเกษตร การขนส่ง ความปลอดภัยสาธารณะ การแพทย์ และการศึกษา รัฐบาลจีนมองว่า AI เป็นเหมือน “ไฟฟ้า” เครื่องมือที่ต้องเข้าถึงได้และใช้เพื่อยกระดับชีวิตประชาชน
นี่คือความแตกต่างสำคัญกับสหรัฐ ที่การพัฒนา AI มักถูกขับเคลื่อนโดยบริษัทเอกชนและผลประโยชน์เชิงพาณิชย์มากกว่าการวางแผนระดับชาติ
Key Takeaways
- รากเหง้าภาษา อักษรกระดูกของราชวงศ์ซางคือการสร้างระบบสัญลักษณ์ที่ทำให้โลกที่ไม่แน่นอนกลายเป็นสิ่งที่ควบคุมได้
- ความเข้ากันได้ของวัฒนธรรมจีน โครงสร้างความคิดแบบจีนที่เน้นการเชื่อมโยงภาพและสัญลักษณ์เข้ากับยุคดิจิทัลและ AI ได้อย่างเป็นธรรมชาติ
- คอมพิวเตอร์ควอนตัม การใช้คิวบิตที่อยู่ในหลายสถานะพร้อมกัน ทำให้สามารถแก้ปัญหาซับซ้อนได้อย่างมหาศาล
- จีน vs สหรัฐ จีนใช้โมเดลรัฐกำหนดทิศทาง ขณะที่สหรัฐกำลังหันมาเลียนแบบแนวทางนั้น แต่หวังพึ่ง AI แทนจำนวนคน
- AI เป็นเครื่องมือรัฐ จีนมอง AI เป็นเหมือนไฟฟ้า ใช้เพื่อแก้ปัญหาสังคมและยกระดับชีวิตประชาชน
- อนาคตที่ไม่อาจคาดเดา เช่นเดียวกับอักษรกระดูก AI อาจสร้าง
…..
เรียบเรียงโดย AiNextopia
อ้างอิง : Whose AI Will Rule The World? / noemamag
