นอกจากนี้ Sora ยังต้องเผชิญกับข้อจำกัดทางกฎหมายและลิขสิทธิ์ที่เข้มงวด การสร้างวิดีโอที่อาจละเมิดสิทธิ์ในตัวละครหรือบุคคลจริง ทำให้บริษัทต้องใช้มาตรการป้องกัน เช่น การบล็อกคำสั่งที่เกี่ยวข้องกับทรัพย์สินทางปัญญา และการใส่ลายน้ำหรือข้อมูลเมตาในผลงาน ผลลัพธ์คือความคิดสร้างสรรค์ถูกจำกัดอยู่ในกรอบที่แคบลง

สิ่งที่เกิดขึ้นกับ Sora ไม่ใช่กรณีเฉพาะ แต่เป็นส่วนหนึ่งของรูปแบบที่กว้างขึ้น เครื่องมือสร้างภาพและวิดีโอด้วย AI หลายตัว เช่น Midjourney และ Stability AI ก็ประสบปัญหาคล้ายกัน คือมีการใช้งานเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วงแรก แต่ไม่สามารถรักษาการมีส่วนร่วมของผู้ใช้ในระยะยาวได้ ข้อมูลการเข้าชมที่ลดลงสะท้อนให้เห็นว่าผู้ใช้มืออาชีพยังไม่ยอมรับเครื่องมือเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการทำงานจริง

ปัญหาสำคัญคือสิ่งที่นักวิจัยเรียกว่า “อคติต้านความคิดสร้างสรรค์” (counter-creative bias) ระบบ AI ถูกฝึกให้เลียนแบบสิ่งที่เคยเห็นมาก่อน ผลลัพธ์จึงมักเป็นภาพหรือวิดีโอที่ดูสมจริงแต่ขาดความแปลกใหม่ 

การประเมินผลงานของ AI ก็มักเน้นไปที่ความถูกต้องตามแบบแผนมากกว่าการสร้างสิ่งที่พลิกความคาดหมาย ผลลัพธ์คือผลงานที่คล้ายคลึงกันไปหมด และไม่สามารถสร้างแรงบันดาลใจใหม่ ๆ ให้กับศิลปินหรือผู้สร้างสรรค์ได้

อีกข้อจำกัดคือการใช้ “พรอมต์” หรือข้อความสั่งงาน ผู้ใช้ต้องมีทักษะการเขียนคำสั่งที่ซับซ้อนเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่น่าสนใจ ความคิดสร้างสรรค์จึงไม่ได้เกิดจาก AI แต่เกิดจากความสามารถของมนุษย์ในการบิดคำและสร้างคำเปรียบเปรย

ตัวอย่างเช่น เมื่อเปิดตัว DALL-E 2 ในปี 2022 OpenAI ใช้พรอมต์ที่แปลกใหม่อย่าง “เครื่องชงกาแฟที่ใช้วิญญาณมนุษย์” หรือ “แพนด้านักวิทยาศาสตร์บ้าคลั่ง” ซึ่งความคิดสร้างสรรค์อยู่ที่คำสั่ง ไม่ใช่ผลลัพธ์ของ AI เอง

และปัญหาการแพร่หลายของภาพที่เรียกว่า “slop” หรือผลงาน AI ที่ถูกผลิตซ้ำจนกลายเป็นภาพสวยงามแบบมาตรฐานแต่ไร้คุณค่าเชิงศิลป์ ยิ่งตอกย้ำปัญหานี้

โลกออนไลน์เต็มไปด้วยภาพ AI ที่ดูดีแต่ไม่สร้างความหมายใหม่ ๆ จนเกิดสิ่งที่นักวิชาการเรียกว่า “ความชะงักงันทางวัฒนธรรม” (cultural stagnation) ที่ AI มีส่วนทำให้เกิดขึ้น

ย้อนกลับไปในปี 2019 AI เคยถูกมองว่าเป็นสื่อศิลปะใหม่ที่เปิดโอกาสให้เกิดการทดลองอย่างแท้จริง นิทรรศการที่ Barbican Centre ในลอนดอนและพิพิธภัณฑ์แห่งชาติจีนในปักกิ่งเคยจัดแสดงงานศิลป์ที่ผสมผสาน AI อย่างหลากหลาย ผลงานเหล่านั้นสะท้อนเอกลักษณ์ของศิลปินแต่ละคน

แต่เมื่อ AI ถูกผูกติดกับการใช้ภาษาและฐานข้อมูลที่ถูกคัดกรอง ความเป็นเอกลักษณ์ก็ถูกลดทอนลง

การล่มสลายของ Sora จึงไม่ใช่แค่การปิดตัวของผลิตภัณฑ์หนึ่ง แต่เป็นสัญญาณเตือนถึงข้อจำกัดเชิงโครงสร้างของ AI ในการสร้างสรรค์งานใหม่ ๆ มันเผยให้เห็นว่า AI อาจเหมาะกับการสร้างเนื้อหาที่ซ้ำซากหรือเพื่อความบันเทิงชั่วคราว แต่ยังไม่สามารถแทนที่ความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์ที่แท้จริงได้

Key Takeaways

• Sora ถูกปิดตัวในปี 2026 เนื่องจากค่าใช้จ่ายสูงและการใช้งานไม่ต่อเนื่อง
• อคติต้านความคิดสร้างสรรค์ ทำให้ผลงาน AI ขาดความแปลกใหม่และมีลักษณะคล้ายกัน
• ข้อจำกัดทางกฎหมายและลิขสิทธิ์ บีบให้การสร้างสรรค์ด้วย AI อยู่ในกรอบที่จำกัด
• การใช้พรอมต์ ทำให้ความคิดสร้างสรรค์ขึ้นอยู่กับมนุษย์มากกว่า AI
• การแพร่หลายของ “slop” สะท้อนถึงความชะงักงันทางวัฒนธรรมที่ AI มีส่วนสร้างขึ้น
• บทเรียนจาก Sora คือ AI ยังไม่สามารถแทนที่ความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์ได้ แต่สามารถเป็นเครื่องมือเสริมได้หากใช้อย่างมีวิจารณญาณ

…..

เรียบเรียงโดย AiNextopia

อ้างอิง : Sora’s downfall signals broader problems with AI’s creative utility.